Nedir?
Lutetium-177, hedefe yönelik radyoaktif tedavi (radionüklid tedavisi) alanında kullanılan bir izotoptur. Advancing Nuclear Medicine+2NRG Pallas+2 Bu izotop, belirli tümör hücrelerine bağlanan radyoaktif işaretli moleküllerle birlikte uygulanır; böylece ışınlanma doğrudan tümör odaklarına yönlendirilirken çevre sağlıklı dokulara verilen zarar minimum düzeye indirilir.
Özellikle
- Nöroendokrin tümörlerde (örneğin Lutathera = ^177Lu-DOTATATE) LUTATHERA+1
- Prostat kanserinde (örneğin Pluvicto = ^177Lu-PSMA) UChicago Medicine
kullanımı yaygınlaşmıştır.
Nasıl Çalışır?
Tedavi süreci şu şekilde özetlenebilir:
- Tümör hücreleri üzerinde spesifik bir hedef reseptör (örneğin PSMA ya da somatostatin reseptörü) vardır. UKB | UKB Startseite+1
- Bu hedefe bağlanan işaretli molekül (örneğin PSMA ligandı ya da DOTATATE) içerisine Lutetium-177 izotopu yerleştirilir.
- Damar yoluyla verilen bu radyoaktif madde, tümör hücresine bağlandığında beta emisyonu yoluyla DNA hasarı oluşturur ve hücre ölümü sağlar. PMC+1
- Aynı zamanda, Lutetium-177 gamma ışınları da yayabilir, bu sayede tedavinin dağılımı ve hedefe ulaşıp ulaşmadığı da izlenebilir. NRG Pallas
Kimler İçin Uygun?
- PSMA-pozitif, metastatik, kastre dirençli prostat kanseri hastalarında kullanımı onaylanmıştır. nejm.org+1
- Somatostatin reseptörü pozitif gastroenteropankreatik nöroendokrin tümörlerde (GEP-NET) kullanımına onay verilmiştir. LUTATHERA
- Uygunluk için genellikle tedavi öncesinde bir PET/CT ya da benzeri görüntüleme ile hedef reseptörün tümör üzerinde aktif olduğu doğrulanmalıdır. UKB | UKB Startseite+1
Avantajları
- Hedefe yönelik bir tedavi olduğu için sağlıklı doku üzerindeki olumsuz etkiler daha azdır.
- Uzun süreli veriler, hastaların ilerlemesiz yaşam süresinin (PFS) uzadığını ve yaşam kalitesinin iyileştiğini göstermektedir. Mayo Clinic
- Hem tanı hem tedaviyi birleştiren “theranostik” bir yaklaşımdır: önce hedef reseptör görüntülenir, ardından aynı hedefe tedavi uygulanır. Minute Medical
Süreç ve Hasta Hazırlığı
- Tedavi damar yoluyla uygulanır; genellikle birkaç saat gözlem gerektirir. UChicago Medicine
- İşlem öncesinde ve sonrasında bol su içilmesi, radyonüklidin vücuttan atılmasına yardımcı olur. MedlinePlus
- Uygulama sonrası yakın temas, özellikle hamileler ve küçük çocuklarla bazı koruyucu önlemler gerekebilir. MedlinePlus
Yan Etkileri
Genellikle iyi tolere edilir; ancak aşağıdaki etkiler görülebilir:
- Geçici yorgunluk, bulantı gibi yakınmalar. UChicago Medicine
- Kanda hücre sayılarında düşüş, karaciğer enzimlerinde değişiklik gibi laboratuvar etkileri olabilir. Mayo Clinic
Sonuç
Lutetium-177 ile yapılan hedefe yönelik radyonüklid tedavisi, modern onkolojide önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Özellikle daha önce tedavi seçenekleri tükenmiş hastalarda yeni bir umut kaynağıdır.